Miesięczne archiwum: Grudzień 2010

Od inwestora do akcjonariusza [2010]

Ryszard Czerniawski, Akcjonariusz, Wolters Kluwer 2010, s. 548.

Rok wcześniej w prowadzonej przez Wolters Kluwer serii „Biblioteka Meritum” (pożytecznej, ale edytorsko nieudanej, nieprzyjaznej czytelnikom, brzydkiej) Ryszard Czerniawski wydał skromniejszą objętościowo (230 stron) prezentację „Walne zgromadzenie spółki publicznej”, obecnie kontynuuje temat z innego punktu widzenia. Trafnie zauważa, że termin
„akcjonariusz” jest wypierany z katalogu słów powszechnie używanych przez określenie „inwestor”. Autor podkreśla, że akcjonariusz jest, owszem, inwestorem, lecz inwestorem szczególnym, który może nie tylko rozporządzać swoją własnością, ale także wykonywać prawa uosobione w akcji. Inna sprawa, że często praw tych nie wykonuje, nie uczestniczy w walnych zgromadzeniach. Sygnalizowana książka jest w zamierzeniu przewodnikiem dla inwestora pragnącego stać się aktywnym akcjonariuszem, świadomym swoich uprawnień i konsekwencji korzystania z nich.

Ponieważ książka ostentacyjnie nie ma ambicji naukowych, Autor z umiarem prezentuje festiwale poglądów wyrażanych w doktrynie na omawiane przez niego zagadnienia. Ważniejsze pozycje są wykazane pod kolejnymi partiami wywodu, nie są natomiast analizowane. W bardzo poważnym zakresie przytaczane jest natomiast orzecznictwo dotyczące praw akcjonariusza. Zapatrzeni w literaturę, często nie uświadamiamy sobie należycie, jak znaczny jest współczesny dorobek polskich sądów. Autor cytuje więc wyroki z obszernymi fragmentami uzasadnień, acz bez glos; odsyła też do sentencji wyroków w licznych przypisach. Wywód ilustrowany jest także, acz z umiarem, przytaczanymi w istotnych fragmentach regulaminami walnych zgromadzeń. Praktyczną wartość książki wzbogacają także wzory ogłoszeń, pism i wezwań.

Korzystając z „Akcjonariusza”, zwłaszcza traktowanego pospołu z „Walnym zgromadzeniem spółki akcyjnej”, uczestnik rynku jest w stanie ogarnąć praktyczne aspekty omawianych zagadnień. Obszerny i szczegółowy spis treści pozwala korzystać z omawianej książki niemal jak z leksykonu. Kolejne rozdziały dotyczą: I – spółki i akcji, II – akcjonariusza i praw z jego akcji, III – akcjonariusza i walnego zgromadzenia, IV – obrad walnego zgromadzenia, V – rozporządzania akcją, VI – akcjonariusza w spółce publicznej, VII – akcjonariusza w sytuacjach szczególnych, VIII – akcjonariusza w postępowaniach szczególnych. Ponieważ tylko tytuły dwóch ostatnich rozdziałów mogą budzić wątpliwości co do ich zakresu, wyjaśniam, iż sytuacje szczególne obejmują istotną zmianę przedmiotu działalności spółki, przymusowy odkup akcji, przymusowy wykup akcji, umorzenie akcji oraz umowę nabycia mienia od akcjonariusza. Natomiast pod hasłem postępowań szczególnych Autor omawia zabezpieczenia na akcjach (sądowe i administracyjne postępowanie zabezpieczające oraz postępowanie zabezpieczające wynikające z umowy), egzekucję z akcji (egzekucję administracyjną i sądową), a także sytuację akcjonariusza w postępowaniach restrukturyzacyjnych (łączenie się spółek, podział spółek, przekształcenie spółki), w postępowaniach związanych z niewypłacalnością spółki (naprawczym i upadłościowym, z likwidacja majątku i możliwością zawarcia układu), oraz w postępowaniu likwidacyjnym.

Książka jest napisana klarownie (Autor ma w dorobku bodaj dwadzieścia pozycji traktujących o prawie spółek i rynku kapitałowym), przystępnie, z pozycji praktyka mającego na uwadze potrzeby praktyków. Rzecz warta jest wnikliwej recenzji merytorycznej spod pierwszorzędnego pióra.

Notatka ukazała się w nr 4/24/2010 kwartalnika Przegląd Corporate Governance